Szczególnie istotny jest fakt, że decyzje te podjęto mimo wcześniejszych znaczących inwestycji tych instytucji w inicjatywy klimatyczne. Goldman Sachs, na przykład, zainwestował miliardy dolarów w rozwój swojej platformy ESG, a Bank of America zobowiązał się do przeznaczenia 1,5 biliona dolarów na finansowanie zrównoważonego rozwoju do 2030 roku. Te wcześniejsze zobowiązania sprawiają, że obecne wycofanie się jest jeszcze bardziej znaczące.
Autor: Zuzanna Czernicka
Wybory a amerykańska bankowość
Donald Trump, znany ze swojego sceptycznego podejścia do zmian klimatycznych, wprowadza fundamentalne zmiany w amerykańskiej polityce środowiskowej. Jego publiczne wypowiedzi, określające zmiany klimatyczne mianem „oszustwa”, w połączeniu z aktywnym wsparciem dla przemysłu paliw kopalnych tworzą złożone wyzwania dla sektora bankowego, który musi teraz balansować w niezwykle złożonym środowisku regulacyjnym i biznesowym.
Przede wszystkim muszą sprostać wymogom zgodności z federalnymi regulacjami bankowymi, które mogą zostać znacząco zmodyfikowane w kierunku ograniczenia znaczenia kryteriów ESG w decyzjach inwestycyjnych. Jednocześnie nie mogą ignorować rosnących oczekiwań inwestorów instytucjonalnych (np. Statens pensjonsfond utland czy CalPERS), którzy coraz częściej wymagają uwzględnienia ryzyk klimatycznych w strategiach inwestycyjnych, nawet jeśli stoi to w sprzeczności z federalną polityką klimatyczną.
Dodatkowym wyzwaniem są zobowiązania podjęte wobec międzynarodowych partnerów i organizacji, które często wykraczają poza ramy wyznaczane przez politykę krajową. Banki nie mogą też lekceważyć narastającej presji ze strony klientów detalicznych i korporacyjnych, którzy coraz bardziej oczekują aktywnego zaangażowania w kwestie klimatyczne. Wszystko to musi być zbalansowane z wewnętrznymi celami biznesowymi związanymi z długoterminową strategią rozwoju i konkurencyjnością na globalnym rynku.
Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że wiele stanów amerykańskich przyjęło własne ambitne cele klimatyczne, które w zależności od federalnej polityki mogą ją albo wspierać i rozwijać, albo stać z nią w sprzeczności, szczególnie jeśli przyszła administracja postawi na deregulację klimatyczną. Ta wielopoziomowa struktura regulacyjna tworzy skomplikowaną sieć wymogów i oczekiwań, w której banki muszą się poruszać z niezwykłą ostrożnością. Instytucje finansowe znalazły się w sytuacji, w której każda decyzja może potencjalnie naruszyć interesy jednej z zaangażowanych stron.
„Aha moment”
Przypadek Goldman Sachs zasługuje na szczególną uwagę jako przykład ewolucji podejścia do ESG w amerykańskim sektorze finansowym. David Solomon, CEO banku, w 2021 roku przedstawił kompleksową strategię zrównoważonego rozwoju, która miała zmienić oblicze tej instytucji. Bank zobowiązał się do zainwestowania 750 miliardów dolarów w projekty związane ze zrównoważonym rozwojem do 2030 roku, jednocześnie rozwijając własną platformę analityczną ESG i tworząc dedykowany zespół ds. zrównoważonego rozwoju.
Integracja kryteriów ESG z procesami decyzyjnymi miała być fundamentalną zmianą w sposobie funkcjonowania całej organizacji. Goldman Sachs nie tylko inwestował w zewnętrzne projekty zrównoważonego rozwoju, lecz także rozpoczął transformację własnych operacji, dążąc do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Bank wprowadził również zaawansowane narzędzia do oceny ryzyk klimatycznych w swoim portfelu inwestycyjnym.
Obecne wycofanie się z NZBA nie oznacza całkowitego odejścia od tych inicjatyw, ale raczej strategiczne przewartościowanie sposobu ich realizacji.
Zieloność w szarej rzeczywistości?
Pomimo utraty kluczowych amerykańskich członków, NZBA pozostaje potężną siłą w globalnej finansjerce. Zarządzający aktywami przekraczającymi 64 biliony dolarów alians nadal wywiera istotny wpływ na światowe rynki finansowe. Europejskie instytucje finansowe utrzymują swoje silne zaangażowanie w inicjatywę, demonstrując odmienne podejście do kwestii klimatycznych niż ich amerykańscy odpowiednicy.
HSBC, jeden z głównych europejskich graczy, potwierdził swoje zobowiązanie do całkowitego wycofania się z finansowania paliw kopalnych do 2040 roku. Bank systematycznie rozwija swoją strategię zielonego finansowania, wprowadzając innowacyjne produkty finansowe wspierające transformację energetyczną. Podobnie Barclays w ramach programu Green Banking Initiative wartym 100 miliardów funtów aktywnie wspiera projekty związane z odnawialnymi źródłami energii i efektywnością energetyczną.
BNP Paribas, który przyjął jedną z najbardziej ambitnych strategii dekarbonizacji w sektorze bankowym, konsekwentnie wdraża swoje zobowiązania klimatyczne. Bank nie tylko ogranicza finansowanie projektów wysokoemisyjnych, lecz także aktywnie wspiera rozwój zielonych technologii i innowacji w obszarze czystej energii.
Michael Bloomberg supremacy
W obliczu wycofywania się amerykańskich instytucji finansowych z globalnych zobowiązań klimatycznych, działania Michaela Bloomberga nabierają szczególnego znaczenia. Bloomberg Philanthropies nie tylko zobowiązało się do pokrycia amerykańskich zobowiązań finansowych wynikających z Porozumienia Paryskiego, lecz stworzyło także kompleksowy ekosystem wspierający globalną transformację klimatyczną.
Inicjatywa „Beyond Carbon”, w którą Bloomberg zainwestował ponad 500 milionów dolarów, stała się jednym z największych prywatnych programów wspierających walkę ze zmianami klimatycznymi w Stanach Zjednoczonych. Program ten koncentruje się nie tylko na bezpośrednim finansowaniu projektów związanych z czystą energią, lecz także na budowaniu szerokiej koalicji podmiotów zaangażowanych w transformację energetyczną.
Równolegle Bloomberg rozwija globalną platformę raportowania klimatycznego, która stała się standardem w zakresie przejrzystości i odpowiedzialności korporacyjnej w kwestiach klimatycznych. Platforma ta umożliwia inwestorom i interesariuszom monitorowanie postępów firm w realizacji ich zobowiązań środowiskowych, jednocześnie tworząc presję rynkową na instytucje opierające się transformacji klimatycznej.
Czy czas na nowy model finansowania klimatycznego?
W odpowiedzi na obecne wyzwania sektor finansowy intensywnie rozwija innowacyjne modele wspierania transformacji klimatycznej. Szczególną popularność zyskują zielone obligacje i instrumenty pochodne związane z klimatem, które umożliwiają instytucjom finansowym utrzymanie zaangażowania w projekty środowiskowe nawet w nieprzychylnym otoczeniu politycznym.
Powstają również specjalistyczne fundusze inwestycyjne skupione wyłącznie na projektach dekarbonizacyjnych. Fundusze te często łączą tradycyjne instrumenty finansowe z innowacyjnymi mechanizmami finansowania, tworząc hybrydowe rozwiązania dostosowane do specyficznych potrzeb różnych sektorów gospodarki.
Coraz większą rolę odgrywają także struktury finansowania łączące kapitał publiczny i prywatny. Takie partnerstwa pozwalają na efektywne rozłożenie ryzyka pomiędzy różnych interesariuszy, jednocześnie zwiększając skalę dostępnego finansowania dla projektów klimatycznych.
Transformacja Rynku i Nowe Perspektywy
Obecne zmiany w sektorze ESG prowadzą do fundamentalnego przewartościowania sposobu, w jaki instytucje finansowe podchodzą do kwestii klimatycznych. Zamiast jednolitego, globalnego podejścia, obserwujemy rozwój bardziej zróżnicowanego i elastycznego ekosystemu finansowania działań klimatycznych.
Na znaczeniu zyskują inicjatywy regionalne i lokalne, które często okazują się bardziej odporne na zawirowania polityczne na szczeblu federalnym. Miasta i stany amerykańskie (oraz inne regiony) rozwijają własne programy klimatyczne, tworząc alternatywne ścieżki dla instytucji finansowych zainteresowanych wspieraniem zielonej transformacji.
Przyszłość sektora
Transformacja sektora ESG wkracza w nową, bardziej złożoną fazę rozwoju. Wycofanie się amerykańskich gigantów bankowych z NZBA, choć początkowo postrzegane jako zagrożenie dla globalnych działań klimatycznych, może paradoksalnie prowadzić do powstania bardziej odpornego i zdywersyfikowanego systemu finansowania zielonej transformacji.
Instytucje finansowe coraz częściej odchodzą od uniwersalnego podejścia do kwestii klimatycznych na rzecz bardziej zniuansowanych strategii dostosowanych do lokalnych uwarunkowań – czy wynika to ze zmiany priorytetów, czy raczej z realizacji wcześniej planowanej ewolucji w kierunku większej regionalizacji, pozostaje kwestią interpretacji. W Stanach Zjednoczonych obserwujemy rosnące znaczenie inicjatyw stanowych i miejskich, które tworzą własne ekosystemy finansowania projektów klimatycznych. Te lokalne inicjatywy, często realizowane we współpracy z sektorem prywatnym, mogą okazać się bardziej skuteczne w realizacji konkretnych celów środowiskowych niż globalne alianse.
Równocześnie europejskie instytucje finansowe kontynuują swoją drogę ku dekarbonizacji, tworząc własne standardy i praktyki w zakresie zrównoważonego finansowania. Ta dywergencja między podejściem amerykańskim a europejskim może prowadzić do powstania dwóch równoległych systemów finansowania transformacji klimatycznej, każdy z własnymi mechanizmami i priorytetami – co z jednej strony może sprzyjać innowacjom i dostosowaniu do lokalnych realiów, ale z drugiej stanowić wyzwanie dla globalnej spójności regulacyjnej i firm działających na obu rynkach.
Kluczową rolę w kształtowaniu przyszłości sektora ESG będą odgrywać innowacje finansowe. Rozwój nowych instrumentów finansowych, takich jak zielone obligacje czy produkty strukturyzowane powiązane z celami klimatycznymi, umożliwia instytucjom finansowym kontynuowanie wsparcia dla projektów środowiskowych nawet w nieprzychylnym otoczeniu politycznym.