Autor: Wiktoria Klasa
Wyzwolenie zwierząt to utwór, który od lat konfrontuje czytelników z realiami ferm przemysłowych, zapleczem laboratoryjnych eksperymentów, a także ze sprzecznościami i brakiem konsekwencji w myśleniu człowieka o naturze zwierząt. Peter Singer w sposób przemyślany, wyważony i wnikliwy, rozpoczyna debatę, do udziału w której, jako przedstawiciele najbardziej wpływowego gatunku na Ziemi, jesteśmy moralnie zobligowani. Dyskusja ta dotyczy, między innymi, szowinizmu gatunkowego, definicji równego poszanowania interesów, komfortu niewiedzy oraz okrutnej rzeczywistości, w której na co dzień funkcjonują zwierzęta. Odbiorcom przybliżona zostaje specyfika omawianej dyskryminacji, objawiająca się nie tylko w nawykach żywieniowych, ale także myślowych i językowych. Z tych właśnie względów, jak pisze Yuval Noah Harari, Wyzwolenie zwierząt rodzi dużo pytań etycznych, z którymi choć raz powinien zmierzyć się każdy człowiek.
Cele Petera Singera
Tekst Singera, wydany po raz pierwszy w 1975 roku, wyróżnia się uporządkowaną i rzeczową strukturą. Autor zdaje sobie sprawę, iż wielu sceptyków potrafi zarzucić obrońcom zwierząt nadmierną emocjonalność, czy przesadny sentymentalizm. Takie nastawienie przez lata wykluczało temat dyskryminacji gatunkowej z poważnej debaty publicznej. Z tego względu, twórca decyduje się skupić na etycznej linii argumentacyjnej. Konkluzje Singera oparte są, między innymi, na rzetelnych danych naukowych, a także na przemyśleniach różnych myślicieli. Piszący, pragnie uświadomić czytelnikom, iż walka o zakończenie brutalnego traktowania zwierząt jest niemniej ważna niż inne etyczne zmagania. Singer zestawia ze sobą wiele typów dyskryminacji, by pokazać, że schemat zawsze pozostaje ten sam. Zmieniają się jedynie grupy wykluczane. W omawianym przypadku, grupa wykluczona nie posiada jednak możliwości zabrania głosu czy wzniecenia publicznego protestu. Właśnie dlatego, według filozofa, ruch wyzwolenia zwierząt wymaga od społeczeństwa większego altruizmu oraz szczególnej gotowości do rezygnacji z własnych przyzwyczajeń żywieniowych i utartych schematów myślowych.
O tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami
Warto zaznaczyć, iż w książce Singera nie ma miejsca na ignorancję tematów niewygodnych. Z tego względu, nietrudno natknąć się na fragmenty wzbudzające emocje. Twórca uważa, że na czele obrony szowinizmu gatunkowego często potrafi stać niewiedza. Jako czytelnicy, zapoznajemy się więc z surowymi warunkami panującymi na fermach przemysłowych. Małe i nieodpowiednio przystosowane klatki, niedokarmianie oraz fizyczne krzywdzenie innych stworzeń to środki, które codziennie pozwalają hodowcom na większy zysk. Przytoczone zostają również wypowiedzi doktora Donalda Barnesa, który brał udział w eksperymentach na małpach. W ten sposób otwiera się temat komfortu niewiedzy, a także debata nad faktyczną wartością testów na zwierzętach. Barnes wspomina również o zjawisku warunkowej ślepoty moralnej. Podkreśla fakt, iż na człowieka da się wpłynąć tak, aby ignorował on kwestie związane z wykorzystywaniem innych istot do własnych celów. Doktor przyznaje, że pracując w laboratorium nigdy nie był świadkiem rozmowy o etycznej stronie eksperymentów. Temat został przemilczany, gdyż tylko jego ignorancja mogła pomóc w zdobyciu kolejnych nagród zawodowych.
“Wyzwolenie zwierząt to wyzwolenie człowieka”
Książka Petera Singera porusza kwestie złożone, ale i bardzo aktualne w dzisiejszej debacie akademickiej. Moją uwagę szczególnie przyciąga fragment poświęcony wegetarianizmowi. Twórca, w omawianym rozdziale, tłumaczy, jak silnie dieta roślinna może przyczynić się do minimalizacji cierpień innych stworzeń, poprawy stanu środowiska naturalnego, a także do mniejszego poziomu głodu na świecie. Wątek ten pokazuje, ile obiecujących zmian kryje się za ideą wyzwolenia zwierząt. Singer otwiera czytelnikowi oczy, zapraszając go przy tym do dyskusji. Odbiorca nie musi zgadzać się z tezami autora, by śledzić jego wywód z zaciekawieniem. Lektura skłania do zadawania pytań, poszukiwań i zrewidowania niektórych wartości. W moim odczuciu Wyzwolenie zwierząt stanowi uobecnienie literatury zmieniającej percepcję i poziom świadomości człowieka. Po zapoznaniu się z utworem Singera, ciężko pozostać obojętnym w stosunku do dyskryminacji gatunkowej.